Διατροφή, Υποθυρεοειδισμός και υπερθυρεοειδισμός

Όζοι θερμοί ή ψυχροί, υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός, θυρεοειδίτιδα Hashimoto (Χασιμότο) και βρογχοκήλη (διόγκωση του θυρεοειδούς) είναι τα πιο συχνά προβλήματα.

Ποιος είναι ο λόγος που παρατηρείται ραγδαία αύξηση των νοσημάτων που σχετίζονται με αυτόν τον σημαντικό αδένα;

Ο θυρεοειδής είναι ο αδένας που ρυθμίζει ανά πάσα στιγμή το μεταβολισμό. Αυξάνει ή μειώνει το μεταβολισμό ανάλογα με τις συνθήκες (κρύο, ζέστη), τις ανάγκες (ξεκούραση, άσκηση) αλλά και την συναισθηματική κατάσταση (θυμός,  φόβος, χαρά).

Βρίσκεται στο λαιμό και ονομάζεται έτσι γιατί έχει το σχήμα θυρεού (ασπίδα, οικόσημο) και παράγει δύο βασικές ορμόνες:

  • την Τ4 (Θυροξίνη) και
  • την Τ3 (Τριιωδοθυρονίνη)

οι αριθμοί 3 και 4 αναφέρονται στο πόσα άτομα ιωδίου περιέχονται στην κάθε ορμόνη (βλ. σχήμα).

Από τις δύο ορμόνες η δραστική είναι η Τ3 και επηρεάζει σχεδόν οποιαδήποτε φυσιολογική μεταβολική διαδικασία μέσα στο σώμα όπως την ανάπτυξη, την θερμοκρασία του σώματος, την καρδιακή συχνότητα, την έμμηνο ρύση, την αιμοποίηση, την ανάπτυξη των τριχών, την αποθήκευση και την καύση του λίπους και πολλές άλλες.

Ο θυρεοειδής παράγει Τ4 όπου στη συνέχεια μετατρέπεται σε Τ3 ανάλογα με τις συνθήκες και τις ανάγκες των κυττάρων. Πρόκειται για έναν ευαίσθητο και ακριβή μηχανισμό ρύθμισης που βοηθάει άμεσα το σώμα να προσαρμοστεί και να ανταποκριθεί σε αυτό που συμβαίνει άμεσα.

Οι εντολές για το πόση Τ3 και Τ4 θα εκκρίνει ο θυρεοειδής

έρχονται από την υπόφυση μέσω της TSH (Thyroid Stimulating Hormone). Όταν ο οργανισμός χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα από τις θυρεοειδικές ορμόνες, αυξάνεται η έκκριση της TSH.

Όσο μικρότερες ποσότητες Τ3 και Τ4 κυκλοφορούν στο αίμα τόσο αυξάνονται τα επίπεδα της TSH, ώστε να πιέσουν το θυρεοειδή να απελευθερώσει περισσότερη Τ3 και Τ4, ανάλογα με τις ανάγκες.

Υψηλές τιμές TSH υποδηλώνουν υπο-θυρεοειδισμό (ο θυρεοειδής υπολειτουργεί και χρειάζεται να δεχτεί μεγαλύτερη πίεση για να αντεπεξέλθει) ενώ πολύ χαμηλές τιμές συνδέονται με υπερ-θυρεοειδισμό.

Ο θυρεοειδής αλληλεπιδρά μέσω νευρικών και ορμονικών οδών με τον φλοιό του εγκεφάλου, ενώ επηρεάζει και επηρεάζεται από τις ορμόνες του στρες, την αδρεναλίνη και την κορτιζόλη.

Ο συγκεκριμένος αδένας είναι ευάλωτος και η λειτουργία του αλλάζει άμεσα υπό συνθήκες στρες. Χρόνια συναισθηματικά, μεταβολικά ή άλλα είδη στρες μπορεί να έχουν αρνητική επίδραση στη λειτουργία του.
Γιατί Νοσεί ο Θυρεοειδής
Ο θυρεοειδής αδένας προσπαθεί να ρυθμίσει τον μεταβολισμό και κυρίως την ταχύτητα που γίνονται οι μεταβολικές διεργασίες. Η απόκλιση όμως από τον φυσικό τρόπο ζωής και διατροφής είναι οι βασικοί παράγοντες στην εμφάνιση των νοσημάτων του θυρεοειδούς σε βιοχημικό και συναισθηματικό επίπεδο.Τοξίνες και βαρέα μέταλλα, τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D και σεληνίου, η έλλειψη ιωδίου αλλά και η επιβάρυνση του οργανισμού με βρώμιο και χλώριο εμποδίζουν τη φυσιολογική παραγωγή Τ3 και Τ4.Το βρώμιο για παράδειγμα, όπως και το χλώριο, ανήκει στην ίδια οικογένεια μεταλλικών στοιχείων (αλογόνα) με το ιώδιο και χρησιμοποιείται ευρέως στην παρασκευή αρτοποιημάτων. Το βρώμιο καταλαμβάνει τους υποδοχείς που θα έπρεπε να συνδεθούν με το ιώδιο και μειώνει τα επίπεδα διαθέσιμου ιωδίου στον θυρεοειδή. Αυξημένα επίπεδα βρωμίου και αντίστοιχα χαμηλά επίπεδα ιωδίου έχουν βρεθεί σε ασθενείς που πάσχουν από βρογχοκήλη.

Γνωρίζουμε επίσης ότι αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης αλλά και χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D συμβάλουν στην εμφάνιση υποθυρεοειδισμού και αυτοάνοσου θυρεοειδίτιδας.

Στρες και Θυρεοειδής

Ο θυρεοειδής είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα όργανα στο στρες. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που προκαλούν στρες στο σώμα.

Το μεταβολικό στρες είναι ένας σημαντικός παράγοντας. Σε συνθήκες μεταβολικού στρες ο οργανισμός πιέζεται λόγω της έλλειψης βασικών μικροθρεπτικών συστατικών. Η απόδοση του κάθε κυττάρου στο σώμα, όσον αφορά στην παραγωγή ενέργειας, μειώνεται και αυξάνεται εναλλακτικά η έκκριση ορμονών του στρες για να καλύψουν το ενεργειακό έλλειμμα. Μια από αυτές είναι και η Τ3.

Όσο χαμηλότερη είναι η απόδοση του μεταβολισμού τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη παρέμβασης από πλευράς του θυρεοειδούς.

Η μακροχρόνια ανάγκη παρέμβασης και υπερλειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα οδηγεί σε αλλοίωση τόσο της λειτουργίας όσο και της δομής του. Υπό την συνεχή πίεση της TSH, αρχικά παρατηρείται μια διάχυτη αλλαγή στο παρέγχυμα (ιστός) του θυρεοειδή αδένα που σταδιακά οδηγεί στην δημιουργία όζων (μικρά εξογκώματα). Η αλλοίωση της μορφολογίας των κυττάρων φτάνει κάποια στιγμή στο σημείο όπου το ανοσοποιητικό δεν αναγνωρίζει αυτά τα κύτταρα και παράγει αντισώματα ενάντια τους.

Η καταστροφή από αυτό το σημείο και μετά προξενείται και από τον ίδιο τον οργανισμό και σταδιακά θα οδηγήσει σε υπολειτουργία του αδένα – προκαλώντας ενδεχομένως χρόνιες παθήσεις όπως όζους, θερμούς ή ψυχρούς, υποθυρεοειδισμό, υπερθυρεοειδισμό, θυρεοειδίτιδα Hashimoto (Χασιμότο) και βρογχοκήλη (διόγκωση του θυρεοειδούς – και ανάγκη για φαρμακευτική παρέμβαση.

Η εξωτερική όμως χορήγηση ορμονών δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να προσομοιάσει την φυσιολογική συνεχή έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών. Το σώμα προσαρμόζεται με τη βοήθεια του θυρεοειδή συνεχώς και άμεσα στις συνθήκες που επικρατούν ανά πάσα στιγμή. Κατά την λήψη τροφής, σε συνθήκες κρύου ή ζέστης, κατά τη διάρκεια της άσκησης, της ξεκούρασης, ακόμη και κατά τη διάρκεια βίωσης συναισθημάτων χαράς ή λύπης ο μεταβολισμός αυξομειώνεται και προσαρμόζεται συνεχώς. Η εξωγενής χορήγηση ορμονών μπορεί να εξασφαλίσει μια ανεκτή ποιότητα ζωής όχι όμως και μια βέλτιστη απόδοση όπως θα συνέβαινε με τη φυσική έκκριση τους.

Έτσι ο θυρεοειδής “πέφτει” στη προσπάθεια του να ξυπνήσει έναν μεταβολισμό που δεν λειτουργεί σωστά. Το πρόβλημα στ’ αλήθεια δεν αφορά στον θυρεοειδή αλλά στον ίδιο το μεταβολισμό και τους παράγοντες που τον ρυθμίζουν.

Η ουσιαστική λύση είναι η αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού και η διαχείριση των αιτιών του προβλήματος.

Τρόποι αντιμετώπισης
Οι ενέργειες που μπορούν να εφαρμοστούν για την αντιμετώπιση προβλημάτων του θυρεοδειδούς και την αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού είναι:

  • Η διατήρηση ιδανικών επιπέδων βιταμίνης D. Η βιταμίνη D αυξάνει την απόδοση των χημικών αντιδράσεων σε όλα τα κύτταρα και βελτιώνει την έκφραση των γονιδίων.
  • Η διατήρηση φυσιολογικού βάρους με χαμηλά επίπεδα ινσουλίνης. Η αυξημένη ινσουλίνη αποσταθεροποιεί όλο το ορμονικό σύστημα και εμποδίζει την μετατροπή της Τ4 σε ενεργό Τ3. Η λύση της αντίστασης της ινσουλίνης συνδέεται με βελτίωση της θυρεοειδικής λειτουργίας.
  • Η λήψη απαραίτητων μικροθρεπτικών συστατικών. Το ιώδιο, το σελήνιο και το μαγνήσιο είναι στοιχεία ζωτικής σημασίας για την ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς, ενώ το χρώμιο, η γλουταμίνη, η κανέλα και το άλφα λιποϊκό οξύ βοηθούν στην μείωση της αντίστασης της ινσουλίνης.
  • Η αποφυγή κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων και ιδιαίτερα αρτοποιήματων που περιέχουν βρώμιο.
  • Ο εντοπισμός και διαχείριση του μεταβολικού στρες. Ανενεργά μεταβολικά μονοπάτια οδηγούν σε μείωση της παραγωγής ενέργειας και σε στρες που οφείλεται σε μεταβολικούς λόγους. Ο θυρεοειδής πιέζεται ιδιαίτερα υπό τέτοιες συνθήκες και η δυνατότητα του οργανισμού να αποκαταστήσει την φυσιολογική λειτουργία είναι σχεδόν αδύνατη αν δεν επανέλθει η βιοχημική ισορροπία.
  • Η άσκηση, που μειώνει τα επίπεδα αδρεναλίνης, σπάει την αντίσταση στην ινσουλίνη και βοηθά στον έλεγχο του σωματικού βάρους.
  • Η πόση άφθονου νερού. Η αφυδάτωση ακόμη και σε μικρό βαθμό μπορεί να μειώσει τη λειτουργία του μεταβολισμού κατά 40%.
  • Η μείωση του συναισθηματικού στρες μέσα από μια θετική ματιά προς τη ζωή και την αποφυγή αρνητικών επιδράσεων και ειδήσεων.
  • Η μελέτη βιβλίων που αυξάνουν την κατανόηση και τις δεξιότητες. Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και μπορούμε να ωφελούμαστε από την αυξημένη πρόσβαση σε χρήσιμες πληροφορίες. Το πιο ασφαλές κριτήριο είναι πάντα αν αυτό που μαθαίνουμε μας κάνει πιο ικανούς και πιο χρήσιμους σε εμάς και στους γύρω μας.

Για την αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων που αφορούν το θυρεοειδή είναι απαραίτητος ο εντοπισμός παραγόντων με την διενέργεια ειδικών εξετάσεων, που επιτρέπει να βοηθήσουμε με ακριβείς παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και διατροφής ώστε να επανέλθει ο οργανισμός στη φυσιολογική του λειτουργία.

Ο υποθυρεοειδισμός και ο υπερθυρεοειδισμός είναι δύο ασθένειες που ακούμε συχνά, ωστόσο αρκετά συχνά οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ποια είναι οι διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού και υπερθυρεοειδισμού. Θα εξηγήσουμε τα συμπτώματα της κάθε νόσου παρακάτω καθώς και τις πιθανές αιτίες τους και μερικές φυσικές συμβουλές υγείας για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας.

Ποιές είναι οι διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού και υπερθυρεοειδισμού;

Αρχικά να γνωρίσουμε τον αδένα που ενίοτε υπερλειτουργεί και ενίοτε υπολειτουργεί.

Τι είναι ο θυρεοειδής;

Ο θυρεοειδής είναι ένας αδένας με σχήμα πεταλούδας που βρίσκεται στο άνω μέρος της τραχείας, ρυθμίζει το μεταβολισμό του σώματος και συμμετέχει στην παραγωγή ορμονών, ειδικά της θυροξίνης και της τριιωδοθυρονίνης.

Ο θυρεοειδής ελέγχεται από τον υποθάλαμο και τον αδένα της υπόφυσης.

Υπερθυρεοειδισμός

Στην περίπτωση του υπερθυρεοειδισμού, όπως δείχνει το πρόθεμα “υπερ-“, ο αδένας υπερλειτουργεί, γεγονός που προκαλεί υπερέκκριση ορμονών. Προσβάλλει περίπου το 1% του πληθυσμού, ειδικά γυναίκες ηλικίας μεταξύ 30 και 40 ετών.

Το πιο εμφανές σημάδι είναι η εμφάνιση βρογχοκήλης (μια αύξηση του μεγέθους του θυρεοειδούς) και τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι η ταχυκαρδία, η απώλεια βάρους, η νευρικότητα, η τρεμούλα, η αϋπνία και η υπερβολική εφίδρωση.

Η πιο εμφανής από τις διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού και υπερθυρεοειδισμού είναι ότι στον τελευταίο το άτομο χάνει βάρος.

Αιτίες του υπερθυρεοειδισμού

  • Νόσος του Graves.
  • Υπερβολική κατανάλωση τροφών με ιώδιο ή άμεση έκθεση σε ιώδιο.
  • Φλεγμονή του θυρεοειδούς λόγω ιογενών λοιμώξεων, φαρμάκων ή μετά την εγκυμοσύνη.
  • Καλοήθεις όγκοι στο θυρεοειδή ή στον αδένα της υπόφυσης.
  • Όγκοι στους όρχεις ή στις ωοθήκες.
  • Κατάχρηση ορμονών του θυρεοειδούς.

Φυσική αντιμετώπιση

Θα πρέπει να ακολουθείτε πάντα τη φαρμακευτική αγωγή που σας συνταγογραφείται, όμως υπάρχουν και ορισμένες τροφές που μπορούν να σας κάνουν να αισθανθείτε καλύτερα:

  • Λάχανο.
  • Μπρόκολο.
  • Ραπανάκι.
  • Σπανάκι.
  • Σόγια.
  • Φασόλια.
  • Ροδάκινα.

υποθυρεοειδισμός και υπερθυρεοειδισμός, μπρόκολο, διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού

Άλλες συμβουλές

Πέρα από το να συμπεριλάβετε τις παραπάνω τροφές στη διατροφή σας, θα πρέπει επίσης να αποφεύγετε τις τροφές που είναι πλούσιες σε ιώδιο, οι οποίες αναφέρονται παρακάτω ως ωφέλιμες για τον υποθυρεοειδισμό: αβγά, μαϊντανός, ψάρια και θαλασσινά, αμύγδαλα, βερίκοκα.

Από την άλλη πλευρά, τα εγχύματα με πράσινο τσάι, παναγιόχορτο, μελισσόχορτο και αγιούγκα είναι πολύ ωφέλιμα.

Θα πρέπει επίσης να ασκείστε συχνά για να ρυθμίσετε το μεταβολισμό σας και να αποφεύγετε όσο μπορείτε τις διεγερτικές ουσίες, επειδή θα σας κάνουν να αισθάνεστε χειρότερα:

  • Οινόπνευμα.
  • Καφές.
  • Σόδα.

υποθυρεοειδισμός και υπερθυρεοειδισμός, πράσινο τσάι, διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού

Υποθυρεοειδισμός

Από την άλλη πλευρά ο υποθυρεοειδισμός προσβάλλει το 3% του πληθυσμού, ειδικά γυναίκες άνω των 50 ετών ή μετά τη γέννα. Πρόκειται για τη μείωση των επιπέδων των ορμονών του θυρεοειδούς στο πλάσμα του αίματος και περιλαμβάνει συμπτώματα όπως κόπωση, εξάντληση, μυϊκή αδυναμία, αίσθηση κρύου, ανεξήγητη αύξηση βάρους, κατάθλιψη και άλλες συναισθηματικές ανισορροπίες.

Υπάρχουν και άλλα λιγότερο εμφανή συμπτώματα που μπορούν να σας βοηθήσουν να αναγνωρίσετε μια νόσο που αναγνωρίζεται δύσκολα: χλωμό ή κιτρινωπό δέρμα, κατακράτηση υγρών, τριχόπτωση, έλλειψη τριχών στις άκρες των φρυδιών και πολύ ξηρό δέρμα.

Μια από τις διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού και υπερθυρεοειδισμού που κάνουν τους ασθενείς να υποψιαστούν ότι έχουν αυτή την ασθένεια, είναι ότι ο υποθυρεοειδισμός προκαλεί αύξηση του σωματικού βάρους.

Αιτίες του υποθυρεοειδισμού

  • Διαφορετικές μορφές θυρεοειδίτιδας.
  • Παρουσιάζεται σε γυναίκες μετά τη γέννα (και γενικά μετά την εμφάνιση υπερθυρεοειδισμού).
  • Συγγενή ελαττώματα.
  • Ραδιοθεραπεία στο λαιμό.
  • Αντιθυρεοειδικά φάρμακα.
  • Θεραπείες με λίθιο.
  • Χρόνια έλλειψη ιωδίου.

Φυσική αντιμετώπιση

Πέρα από την κατάλληλη αγωγή, συνιστούμε την κατανάλωση των παρακάτω τροφών για την αύξηση των επιπέδων ιωδίου σας:

  • Μαϊντανός.
  • Αβγά.
  • Βερίκοκα.
  • Λιπαρά ψάρια.
  • Μπανάνες.
  • Αμύγδαλα.
  • Νεροκάρδαμο.
  • Αγγούρια.
  • Αρακάς.
  • Μήλα.
  • Σύκα.
  • Ιωδιούχο αλάτι ή θαλασσινό αλάτι.
  • Φύκια πλούσια σε ιώδιο, όπως το kelp ή το fucus.
  • Ψάρια.
  • Θαλασσινά.
  • Ζελέ κυδώνι.

υποθυρεοειδισμός και υπερθυρεοειδισμός, σολομός, διαφορές μεταξύ υποθυρεοειδισμού

Άλλες συμβουλές

Αν δεν σας αρέσει να τρώτε φύκια, τα οποία συνιστούμε επειδή είναι βιολογικά και δεν περιέχουν τοξικές ουσίες, μπορείτε να τα βρείτε σε μορφή χαπιού. Δεν σας εξασφαλίζουν μόνο ιώδιο αλλά και πολλά μέταλλα και απαραίτητα αμινοξέα που είναι πολύ ωφέλιμα για το σώμα.

Μια άλλη επιλογή είναι να φτιάξετε αλάτι με φύκια. Τρίψτε το θαλασσινό αλάτι και τα φύκια της επιλογής σας, αναμείξτε τα και διατηρήστε τα σε δοχείο που κλείνει καλά. Το αλάτι θα λειτουργήσει ως συντηρητικό. Μπορείτε να το χρησιμοποιείτε όπως το κανονικό αλάτι όταν μαγειρεύετε σούπες, φαγητά της κατσαρόλας κ.λπ..

Πηγές:

Diet and thyroid – myths and facts 

Multiple nutritional factors and thyroid disease, with particular reference to autoimmune thyroid disease.

Effects of Dietary Protein on Thyroid Axis Activity.

Vitamin D Status and Thyroid Autoantibodies in Autoimmune Thyroiditis.