Χοιρινό με πιπεριές και μουστάρδα 450 kcal-Λαχταριστή κρέπα κατάλληλη για δίαιτα!-Μαρμελάδα φράουλα με στέβια-Σαλάτα με κινόα-SMOOTHIE DETOX-Ζελέ Light καλοκαιρινό!!!-Vegan παγωτό-Μπιφτέκια Λαχανικών στο φούρνο-Σάντουιτς από ρολά με γέμιση από κατσικίσιο τυρί-Χοιρινό με αγκινάρες-Μάφιν διπλής σοκολάτας-Μελιτζάνες με γιαούρτι και μέντα-Κουλουράκια λεμονιού με μαστίχα-Λαμπροκούλουρο με σοκολάτα-Υγιεινό ψωμί ολικής αλέσεως με βρώμη-Υγιεινές Φλαούνες-Υγιεινό Τσουρέκι για το Πάσχα!!!-Brownies χωρίς γλουτένη-Κέικ με μπανάνα και σοκολάτα-Κριτσίνια με σπανάκι και ντομάτα-υγιεινό σνακ-Σνακ λαχανικών στο φούρνο-Kέικ πρωτεΐνης με βρώμη και λιναρόσπορο (180 kcal)-Ομελέτα λαχανικών με παρμεζάνα στο φούρνο-Σοκολατένιες μπάλες με βρόμη και αμύγδαλο-Σοκολατένια γκρανόλα- ένα υπέροχο σνακ-Muffin ομελέτας-ΜΠΙΦΤΕΚΙΑ - ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ-ΠΙΚΑΝΤΙΚΟ ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ-ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ ΜΕ ΤΥΡΙ-ΑΓΚΙΝΑΡΕΣ ΣΤΟ ΦΟΥΡΝΟ ΜΕ ΑΝΑΡΗ-ΜΑΚΑΡΟΝΙΑ ΤΡΙΚΟΛΟΡΕ ΜΕ ΣΠΑΝΑΧΙ-ΡΙΖΟΤΟ ΜΕ ΓΑΡΙΔΕΣ-Μούσλι με μούρα-Παγωμένο τσάι-Μαχαλεπί λιβανέζικο-Καραμελέ-Μilkshake Βανίλια-Ζελέ light με γιαούρτι και μέλι-Πανακότα με γάλα αμυγδάλου-Κέικ μπανάνας-Smoothie με ακτινίδιο & σπανάκι-Smoothie Καρότο Πορτοκάλι-Smouthie με φράουλες και γιαούρτι για υγιεινό πρόγευμα-Smouthie με βατόμουρα-Smoothie με αγγουράκι και τζίντζερ-Smoothie με μάνγκο και ανανά-Smoothie με ταχίνι, σοκολάτα και μπανάνα-Wrap ολικής με κοτόπουλο-Μούσλι με κινόα-Παγωτό μπανάνα
Κλινικός Διαιτολόγος-διατροφολόγος με επιπλέον κατάρτιση στην ψυχοθεραπεία και άσκηση.

Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση και διατροφή

Η Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση (ΙΠΙ) αποτελεί μια σχετικά σπάνια νόσο με συχνότητα εμφάνισης ωστόσο που ανεβαίνει, με τις τελευταίες μελέτες σε ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία να βρίσκουν ότι πάσχουν από αυτήν γύρω στους 60-70 ασθενείς ανα εκατομμύριο ανθρώπων.

Κλινική πορεία

Η ΙΠΙ τυπικά ξεκινά σε ανθρώπους ηλικίας 50 ετών και άνω. Έχει ύπουλη έναρξη που χαρακτηρίζεται από ανεξήγητη δύσπνοια, ιδιαίτερα στη σωματική προσπάθεια, και μη παραγωγικό βήχα. Οι ασθενείς αναφέρουν ότι έχουν ξηρό βήχα τουλάχιστον ήδη ένα εξάμηνο.

Άλλα συμπτώματα όπως πυρετός, ιδρώτας, απώλεια σωματικού βάρους, αδυναμία είναι εξαιρετικά σπάνια και αν υπάρχουν προσανατολίζουν το γιατρό σε διαφορετική διάγνωση από αυτήν της ΙΠΙ.

Σε υγιείς πνεύμονες, το οξυγόνο περνά εύκολα μέσω των τοιχωμάτων των κυψελίδων, στα τριχοειδή αγγεία και στην κυκλοφορία του αίματος. Ωστόσο, στην ΙΠΙ, οι ουλές καθιστούν τα τοιχώματα των κυψελίδων παχύτερα. Τα παχιά τοιχώματα των κυψελίδων δυσκολεύουν το οξυγόνο να περάσει στο αίμα. Με αυτόν το τρόπο οι ουλές (ίνωση) καθιστούν σταδιακά δύσκολη την αναπνοή και τη μεταφορά οξυγόνου από τους πνεύμονες στο υπόλοιπο σώμα.

Η ΙΠΙ είναι μη αναστρέψιμη και τελικά θανατηφόρος νόσος που εξελίσσεται προοδευτικά. Ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται ποικίλλει από άτομο σε άτομο και οι ουλές μπορεί να συμβούν αργά ή γρήγορα. Σε μερικούς ανθρώπους, η ασθένεια παραμένει η ίδια για χρόνια. Σε άλλους ανθρώπους, η κατάσταση επιδινώνεται γρήγορα. Πολλά άτομα με ΙΠΙ βιώνουν επίσης αυτό που είναι γνωστό ως οξείες παροξύνσεις, ξαφνική και ταχεία επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Λόγω αυτών των συμπτωμάτων η ΙΠΙ αργεί να διαγνωσθεί και παλαιότερες μελέτες ανεβάζουν το χρονικό διάστημα που περνά από την έναρξη της νόσου έως και τη σωστή της διάγνωση έως και τα 2 έτη, σε ορισμένους ασθενείς. Στους περισσότερους, η ΙΠΙ ακολουθεί μια αργή, σταθερά επιδεινούμενη πορεία, που τελικά καταλήγει σε Αναπνευστική Ανεπάρκεια, περιφερικό οίδημα και Δεξιά Καρδιακή Ανεπάρκεια.

Με πενταετή επιβίωση που ανεβαίνει λίγο περισσότερο από το 30%, η ΙΠΙ, δυστυχώς, αποτελεί μια νόσο με πτωχή πρόγνωση. Κατά την πορεία της νόσου η κλινική κατάσταση του ασθενούς μπορεί ναι επιδεινωθεί απότομα, λόγω λοιμώξεων του αναπνευστικού, οι οποίες και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα και επιθετικά.

Όμως, υπάρχει και μια μορφή της νόσου που εμφανίζεται σε κάποιους ασθενείς με προϋπάρχουσα ΙΠΙ. Σε αυτούς τους ασθενείς παρουσιάζεται μια γρήγορη επιδείνωση των συμπτωμάτων τους, με σημαντική δύσπνοια, που χειροτερεύει σε διάστημα ενός έως δύο μηνών.

Η επιδεινωμένη δύσπνοια συνδυάζεται με σημαντική υποξαιμία και νέα επιπρόσθετα ευρήματα στον ακτινολογικό έλεγχο. Αυτή η μορφή της παρόξυνσης της ΙΠΙ είναι πολύ δύσκολη στη θεραπευτική της αντιμετώπιση και έχει πολύ πτωχή πρόγνωση.

Διαγνωστική τακτική

Η ακριβής διάγνωση της ΙΠΙ είναι πολύ σημαντική για τη σωστή αντιμετώπισή της. Προς το παρόν, η κλινική διάγνωση της νόσου βασίζεται στο λεπτομερές ιατρικό ιστορικό του ασθενούς, μαζί με την άρτια κλινική εξέτασή του από τον γιατρό του.

Συνήθως ο γιατρός ακροάζεται στους πνεύμονες χαρακτηριστικούς ήχους που εμφανίζονται στη νόσο, αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Στην πραγματικότητα, η πρώιμη διάγνωση της ΙΠΙ ξεκινά από το μεγάλο βαθμό υποψίας για τη νόσο, που πρέπει να έχει ένας γιατρός που εξετάζει έναν ασθενή με τα προαναφερθέντα συμπτώματα.

Ακολουθεί ακτινολογικός έλεγχος και λειτουργικός έλεγχος του αναπνευστικού. Ο ακτινολογικός έλεγχος- και ιδιαίτερα η αξονική τομογραφία θώρακος υψηλής ευκρίνειας (HRCT)- αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εξετάσεις που θέτουν τη διάγνωση της νόσου σε ποσοστό που φθάνει πλέον το 70%.

Αυτό γίνεται κατορθωτό με τις νέες δυνατότητες της τεχνολογίας και τη γνώση που έχει αποκτηθεί έως σήμερα.

Οι ασθενείς που παραμένουν αδιάγνωστοι παρά τον έλεγχο που έχουν υποστεί, θα χρειαστεί να υποβληθούν σε περαιτέρω εξετάσεις, που περιλαμβάνουν βρογχοσκόπηση, βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα (BAL), διαβρογχική βιοψία με βελόνα (ΤΒΝΒ), χειρουργική βιοψία πνεύμονος (SLB).

Θεραπεία

Έως πρόσφατα, η ΙΠΙ θεωρείτο ως μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος των πνευμόνων και η αντιμετώπισή της ακολουθούσε αυτή την παραδοχή. Η θεραπεία έως τώρα εστιαζόταν στη χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, όπως η κορτιζόνη, σε συνδυασμό με ισχυρά ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, όπως η αζαθειοπρίνη και η κυκλοφωσφαμίδη.

Ο συνδυασμός των παραπάνω φαρμάκων με Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC), ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό φάρμακο, αποτελεί σήμερα την προτεινόμενη θεραπεία εκλογής από τις μεγάλες πνευμονολογικές εταιρείες, όπως την Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία (ERS) και την Αμερικανική Εταιρεία Θώρακος (ATS).

Όμως, στον ορίζοντα αρχίζουν να εμφανίζονται σημαντικές νέες γνώσεις για την παθογένεια της νόσου και τους παράγοντες ή τις ουσίες που παίζουν ενεργό ρόλο στην ανάπτυξή της. Οι γνώσεις αυτές οδήγησαν στην ερευνητική- προς το παρόν- χρήση και άλλων φαρμακευτικών ουσιών για την καταπολέμηση της ΙΠΙ.

Αυτή την περίοδο διεξάγονται μεγάλες σημαντικές μελέτες για ουσίες όπως η Βοσεντάνη (Bosentan), η Ιντερφερόνη-γ (INF-γ), η βαρφαρίνη (warfarin), η Πιρφενιδόνη (Pirfenidone) και η Ετανσέρπτη (Etancerpt). Από τις μελέτες αυτές, κάποια πρώτα στοιχεία μας δείχνουν πιθανή ωφέλεια από τη χρήση της Βοσεντάνης και της Πιρφενιδόνης.

Σίγουρα, η επόμενη διετία θα φωτίσει πολύ περισσότερο το σκηνικό της θεραπευτικής προσέγγισης της νόσου και νέα φάρμακα θα προστεθούν στη φαρέτρα των γιατρών.

Αίτια – Παράγοντες κινδύνου

Όπως αναφέραμε, η αιτοπαπαθογένεια της νόσου παραμένει άγνωστη. Ωστόσο ο κίνδυνος να εμφανίσει κάποιος ΙΠΙ σχετίζεται με την ηλικία, το οικογενιακό ιστορικό – γενετική, το κάπνισμα, το φύλο καθώς και την παρουσία γαστροεισοφαγικής παλινδρόμισης.

Οικογενειακό ιστορικό (Genetics): 1 στους 5 ΙΠΙ ασθενείς έχουν συγγενή 1ου ή 2ου βαθμού με κάποια πνευμονική νόσο. Αξίζει να σημειωθεί ότι 2–5% των ασθενών με ΙΠΙ εμφανίζουν οικογενή μορφή της νόσου (προσβολή 2 ή παραπάνω ατόμων της ίδιας βιολογικής οικογένειας). Αυτή η μορφή ΙΠΙ εκδηλώνεται πιο επιθετικά, σε νεαρότερες ηλικίες και έχει βρεθεί συσχέτιση με συγκεκριμένα γονίδια: surfactant protein C, human telomerase reverse transcriptase (hTERT), human telomerase RNA (hTR).

Κάπνισμα: Περίπου 75% των ασθενώ με ΙΠΙ είναι ή έχουν υπάρξει στο παρελθόν καπνιστές

Φύλο: Περίπου το 75% των ασθενών με ΙΠΙ είναι άντρες

Ηλικία: Η μέση ηλικία εμφάνισης ΙΠΙ είναι τα 50 έτη και άνω (>50)

ΓΟΠ (γαστροεισοφαγική παλινφρόμηση): Περίπου 60% των ασθενών ΙΠΙ εμφανίζουν συμπτώματα ή έχουν διαγνωσθεί με ΓΟΠ

Αν και η ΙΠΙ δεν είναι μια αμιγώς διατροφική νόσος, συνηστάται στους ασθενείς η υιοθετήση ενός υγιεινού τρόπου ζωής για να προασπίσουν τη συνολική τους υγεία, να αποτρέψουν συνοδές καταστάσεις ή/και να θωρακίσουν τον οργανισμό ενάντια στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.

Δεν υπάρχουν ακόμη ειδικές διατροφικές συμβουλές και διατροφικές συμβουλές για ασθενείς με IPF, με εξαίρεση τις διατροφικές συστάσεις για τη μείωση των παρενεργειών των αντιϊνωτικών θεραπειών .

Η εφαρμογή μιας διαδικασίας διατροφικής φροντίδας μπορεί να είναι χρήσιμη ειδικά σε εκείνους τους ασθενείς με IPF που βρίσκονται σε κίνδυνο ή έχουν ήδη υποσιτισμό . Σύμφωνα με τις οδηγίες του ESPEN, ο υποσιτισμός (δηλ. υποσιτισμός) μπορεί να οριστεί ως «μια κατάσταση που προκύπτει από έλλειψη πρόσληψης ή πρόσληψης θρεπτικών ουσιών που οδηγεί σε αλλοιωμένη σύσταση σώματος (μειωμένη μάζα χωρίς λίπος) και σωματική κυτταρική μάζα που οδηγεί σε μειωμένη σωματική και πνευματική λειτουργία και μειωμένη κλινική έκβαση από ασθένεια».

Ο υποσιτισμός που σχετίζεται με ασθένειες μπορεί να προκύψει από διάφορους λόγους, για παράδειγμα την αδυναμία φαγητού (για παράδειγμα, ως αποτέλεσμα ανορεξίας, ναυτίας και εμέτου), μειωμένη απορρόφηση, αλλοιωμένο μεταβολισμό και υπερκαταβολισμό. Η διάγνωση του υποσιτισμού (υποσιτισμός) μπορεί να επιτευχθεί σύμφωνα με διεθνή κριτήρια  ή με βάση τις επιλογές των συγγραφέων. Ο όρος υπερθρεψία περιλαμβάνει τόσο το υπερβολικό βάρος όσο και την παχυσαρκία.

Από πρακτική άποψη, η διατροφική κατάσταση μπορεί να αξιολογηθεί αξιολογώντας τις προσλήψεις θρεπτικών ουσιών, την ενεργειακή δαπάνη, τη σύσταση του σώματος, τα εργαστηριακά δεδομένα και τις λειτουργίες του σώματος. Συνολικά, μόνο λίγες μελέτες (στις περισσότερες περιπτώσεις, συγχρονικές) έχουν μέχρι στιγμής αξιολογήσει τη διατροφική κατάσταση ασθενών με IPF.

Από όσο γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν σταθερά διαθέσιμα αποτελέσματα σχετικά με τις προσλήψεις θρεπτικών συστατικών στο IPF. Δύο μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην Ιαπωνία  έδειξαν ότι η κατανάλωση φρούτων συσχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο IPF, ενώ το αντίθετο ίσχυε για το κρέας και τα κορεσμένα λιπαρά οξέα.

Σε αυτό το πλαίσιο:

  • Πείτε όχι στο κάπνισμα. Εάν καπνίζετε, σταματήστε το. Επίσης, προσπαθήστε να αποφύγετε oτιδήποτε ερεθίζει τους πνεύμονες όπως σκόνη, χημικές ουσίες καθώς επίσης και το να γίνετε παθητικοί καπνιστές.
  • Προσπαθήστε να παραμείνετε σωματικά ενεργοί. Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να σας βοηθήσει να διατηρήσετε τη δύναμη και τη λειτουργία των πνευμόνων καθώς επίσης να μειώσετε το στρες. Δοκιμάστε περπάτημα σε χαλαρό ρυθμό ή άσκηση σε στάσιμο ποδήλατο. Σε κάθε περίπτωση, μην παραλέίψετε να ενημερώσετε το γιατρό σας για όποια πρωτοβουλία άσκησης και συμβουλευτείτε τον σχετικά με τη χρήση οξυγόνου κατά την άσκηση.
  • Στοχεύστε στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.
  • Υγιεινή διατροφή. Επίσης, η κατανάλωση μικρότερων γευμάτων πιο συχνά μπορεί να ανακουφίσει την πληρότητα του στομάχου, γεγονός που μπορεί να δυσκολεύει την αναπνοή.

Συνιστώνται οι ακόλουθες διατροφικές οδηγίες για ασθενείς με ΠΙ:

Μεγιστοποιήστε την πρόσληψη αντιοξειδωτικών: Αυτό βοηθά στην καταπολέμηση των ελεύθερων ριζών που εκπέμπει το σώμα. Οι εξαιρετικές πηγές περιλαμβάνουν όλα τα είδη φυλλωδών λαχανικών, γλυκοπατάτες, μπρόκολο και άλλα σταυρανθή λαχανικά, καρότα, ντομάτες, σκουός, σκόρδο, βότανα και μπαχαρικά, εσπεριδοειδή, μάνγκο, κεράσια, πεπόνι, όλα τα είδη μούρων, κακάο, πράσινο τσάι και θάλασσα λαχανικά.

Οι άπαχες πρωτεΐνες όπως τα ψάρια, το κρέας που τρέφεται με χόρτο και τα πουλερικά είναι οι καλύτερες. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι υπάρχει ελάχιστη χημική παρέμβαση στα τρόφιμα, καθώς αυτές οι ουσίες μπορούν να προκαλέσουν όλεθρο σε ένα ήδη υποβαθμισμένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Θα πρέπει να περιλαμβάνονται ωμέγα 3 λιπαρά οξέα από σολομό, σαρδέλες, λινάρι .
Συνιστώνται επίσης προβιοτικά τρόφιμα όπως τα καλλιεργημένα λαχανικά και το γιαούρτι.
Η ενυδάτωση είναι το κλειδί: Το νερό, οι χυμοί λαχανικών και τα αφεψήματα τσαγιού από βότανα είναι υπέροχα. Καλές επιλογές είναι η ρίζα γλυκόριζας και ο  βασιλικός.

Αποφύγετε τα επεξεργασμένα και επεξεργασμένα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των τηγανητών, των φαστ φουντ και εκείνων που παρασκευάζονται με επεξεργασμένα δημητριακά, πρόσθετη ζάχαρη και υδρογονωμένα λίπη.Για τη ΓΟΠ, συμπεριλάβετε ζωμούς οστών, οι οποίοι παρέχουν αμινοξέα, μέταλλα και ηλεκτρολύτες για ενυδάτωση.Το μηλόξυδο μπορεί επίσης να βοηθήσει με τα συμπτώματα παλινδρόμησης.Μειώστε ή εξαλείψτε τα τρόφιμα που περιέχουν αραχιδονικά οξέα, τα οποία βρίσκονται στα οστρακοειδή, το κρέας και τους κρόκους αυγών, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν άσθμα. Αποφύγετε τα τρόφιμα που παράγουν βλέννα, συμπεριλαμβανομένων των γαλακτοκομικών προϊόντων (ιδίως του παγωτού), του σιταριού, του καλαμποκιού, των κρύων και ωμών τροφών, του καρπούζι, των μπανάνων, των αλμυρών τροφών, της σόδας και άλλων γλυκών τροφίμων που περιέχουν απλά επεξεργασμένα σάκχαρα.

References

1. Hubbard R., Johnston I., Coultas D. B., Britton J. Mortality rates from cryptogenic fibrosing alveolitis in seven countries. Thorax. 1996;51:711–716. [PMC free article] [PubMed[]
2. American Thoracic Society. Idiopathic pulmonary fibrosis: diagnosis and treatment. International consensus statement. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2000;161:646–664. [PubMed[]
3. Coultas D. B., Zumwalt R. E., Black W. C., Sobonya R. E. The epidemiology of interstitial lung diseases. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1994;150:967–972. [PubMed[]
4. Iwai K., Mori T., Yamada N., Yamaguchi M., Hosoda Y. Idiopathic pulmonary fibrosis. Epidemiologic approaches to occupational exposure. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1994;150:670–675. [PubMed[]
5. Gross T. J., Hunninghake G. W. Idiopathic pulmonary fibrosis. N. Engl. J. Med. 2001;345:517–525. [PubMed[]
6. Scott J., Johnston I., Britton J. What causes cryptogenic fibrosing alveolitis? A case-control study of environmental exposure to dust. BMJ. 1990;301:1015–1017. [PMC free article] [PubMed[]
7. Mannino D. M., Etzel R. A., Parrish R. G. Pulmonary fibrosis deaths in the United States, 1979–1991. An analysis of multiple-cause mortality data. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1996;153:1548–1552. [PubMed[]
8. Johnston I., Britton J., Kinnear W., Logan R. Rising mortality from cryptogenic fibrosing alveolitis. BMJ. 1990;301:1017–1021. [PMC free article] [PubMed[]
9. Baumgartner K. B., Samet J. M., Stidley C. A., Colby T. V., Waldron J. A. Cigarette smoking: a risk factor for idiopathic pulmonary fibrosis. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1997;155:242–248. [PubMed[]
10. Hubbard R., Lewis S., Richards K., Johnston I., Britton J. Occupational exposure to metal or wood dust and aetiology of cryptogenic fibrosing alveolitis. Lancet. 1996;347:284–289. [PubMed[]
11. Enomoto T., Usuki J., Azuma A., Nakagawa T., Kudoh S. Diabetes mellitus may increase risk for idiopathic pulmonary fibrosis. Chest. 2003;123:2007–2011. [PubMed[]
12. King T. E., Jr., Tooze J. A., Schwarz M. I., Brown K. R., Cherniack R. M. Predicting survival in idiopathic pulmonary fibrosis: scoring system and survival model. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2001;164:1171–1181. [PubMed[]
13. King T. E., Jr., Schwarz M. I., Brown K., et al. Idiopathic pulmonary fibrosis: relationship between histopathologic features and mortality. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2001;164:1025–32. [PubMed[]
14. Flaherty K. R., Toews G. B., Travis W. D., et al. Clinical significance of histological classification of idiopathic interstitial pneumonia. Eur. Respir. J. 2002;19:275–283. [PubMed[]
15. Hubbard R., Johnston I., Britton J. Survival in patients with cryptogenic fibrosing alveolitis: a population-based cohort study. Chest. 1998;113:396–400. [PubMed[]
16. Nicholson A. G., Colby T. V., du Bois R. M., Hansell D. M., Wells A. U. The prognostic significance of the histologic pattern of interstitial pneumonia in patients presenting with the clinical entity of cryptogenic fibrosing alveolitis. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2000;162:2213–2217. [PubMed[]
17. Schwartz D. A., Helmers R. A., Galvin J. R., et al. Determinants of survival in idiopathic pulmonary fibrosis. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1994;149:450–454. [PubMed[]
18. Nakamura Y., Romberger D. J., Tate L., et al. Cigarette smoke inhibits lung fibroblast proliferation and chemotaxis. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1995;151:1497–1503. [PubMed[]
19. Raghu G. The role of gastroesophageal reflux in idiopathic pulmonary fibrosis. Am. J. Med. 2003;115(Suppl 3A):60S–64S. [PubMed[]
20. Tobin R. W., Pope C. E., 2nd, Pellegrini C. A., Emond M. J., Sillery J., Raghu G. Increased prevalence of gastroesophageal reflux in patients with idiopathic pulmonary fibrosis. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 1998;158:1804–1808. [PubMed[]

Σχετικά άρθρα

magnifiercrosschevron-downarrow-down